De viering van het vormsel
Hoe een vormselviering verloopt, wat de vormelingen zelf doen en wat er in het boekje komt. Met de volgorde van de onderdelen en wie ze doet.
Door Steven · Bijgewerkt op 11 oktober 2026
Met het vormsel bevestigen jongeren wat bij hun doopsel begon. Ze ontvangen de heilige Geest om hun geloof te leven en te getuigen. Na de doop en de eerste communie is het de derde stap van de christelijke initiatie. De vormheer is de bisschop of een priester die hij aanwijst.
Het vormsel wordt meestal toegediend in een eucharistieviering, na de overweging. Het bisdom Antwerpen kiest voor een woorddienst, zonder eucharistie. Hieronder zie je de onderdelen, wie ze doet en wat er in het boekje komt. Wat er precies gebeurt, bepaalt de parochie in overleg met de vormheer.
Opening
| Onderdeel | Wie | In het boekje |
|---|---|---|
| Intocht | Vormelingen, vormheer, priester | Altijd |
| Welkom | Priester of werkgroep | Altijd |
| Openingslied | Allen | Altijd |
| Gebed om vergeving | Vormheer, allen | Naar keuze |
| Eer aan God | Allen | Naar keuze |
| Openingsgebed | Vormheer | Altijd |
Dienst van het Woord
| Onderdeel | Wie | In het boekje |
|---|---|---|
| Lezing | Vormeling | Altijd |
| Evangelie | Priester of diaken | Altijd |
| Voorstellen van de vormelingen | Werkgroep of pastor | Naar keuze |
| Overweging | Vormheer | Altijd |
Vaak lezen vormelingen zelf de lezing. Na het evangelie worden ze bij naam genoemd of voorgesteld aan de vormheer.
Het vormsel
| Onderdeel | Wie | In het boekje |
|---|---|---|
| Hernieuwing van de doopbeloften | Vormelingen | Altijd |
| Handoplegging en gebed om de heilige Geest | Vormheer | Altijd |
| Zalving met chrisma | Vormheer, vormelingen, peter of meter | Altijd |
| Voorbede | Vormelingen | Altijd |
De vormelingen zeggen opnieuw nee tegen het kwaad en ja tegen het geloof, zoals hun ouders en peetouders dat bij hun doop deden. Dan strekt de vormheer zijn handen uit over de groep en bidt om de heilige Geest. Bij de zalving komt elke vormeling naar voren. De peter of meter legt een hand op de schouder van de vormeling. De vormheer tekent met chrisma een kruisje op het voorhoofd en noemt de vormeling bij naam.
Het bisdom Hasselt vraagt om de geloofsbelijdenis in het boekje te zetten, zodat iedereen mee kan bidden. De woorden bij de handoplegging en de zalving komen uit het rituaal. Druk ze alleen af met toestemming van de rechthebbende. Zonder toestemming zet je van de handoplegging en de zalving alleen de titel in het boekje.
Dienst van de Tafel en slot
| Onderdeel | Wie | In het boekje |
|---|---|---|
| Aanbieden van de gaven | Vormelingen | Altijd |
| Eucharistisch gebed | Vormheer | Alleen de titel |
| Heilig | Allen | Altijd |
| Onze Vader | Allen | Altijd |
| Vredeswens en Lam Gods | Allen | Altijd |
| Communie | Allen | Altijd |
| Dankwoord | Vormeling of werkgroep | Naar keuze |
| Zegen | Vormheer | Altijd |
| Slotlied | Allen | Altijd |
Het boekje
Het boekje voor het vormsel is meestal voor de hele groep. Op de voorkant staan de datum, de kerk en de naam van de vormheer. Binnenin staan de liederen, de lezing, de voorbede en de namen van de vormelingen. Vormelingen schrijven vaak zelf mee, bijvoorbeeld een bede of een korte tekst over wat het vormsel voor hen betekent.
Het bisdom Hasselt vraagt om een feestelijke maar eenvoudige vormselviering: een langere viering is niet vanzelf een betere. Het boekje helpt iedereen om mee te doen. Zet er het verloop van de viering in, de liederen en de gebeden die alle aanwezigen samen zeggen.
Liederen druk je alleen af met toestemming van de rechthebbende. Lees meer in liedteksten in je boekje.
Niet katholiek gevierd
In Vlaanderen vieren twaalfjarigen die niet katholiek gevierd worden vaak het feest van de vrijzinnige jeugd. Het is het vrijzinnige feest op die leeftijd, zoals het lentefeest dat is voor zesjarigen.
Bronnen
- Het vormsel, Nationale Raad voor Liturgie
- (Opnieuw) thuiskomen in de vormselliturgie, Otheo, bisdom Hasselt, 2025
- Orde van dienst voor de sacramenten, Otheo, bisdom Antwerpen
- Over het vormsel in bisdom Hasselt, Otheo, bisdom Hasselt
- Hulpuitgaven voor doopsel, eerste communie en vormsel, Nationale Raad voor Liturgie
- Eerste Communie en Vormsel, Kerknet, pastorale eenheid Heilige Odilia Borgloon
Veelgestelde vragen
Op welke leeftijd doen jongeren het vormsel?
In Nederland meestal rond hun twaalfde, in groep 8 of in de brugklas. Sommige parochies kiezen een latere leeftijd. In het bisdom Hasselt is de algemene regel twaalf of dertien jaar. De parochie of pastorale eenheid bepaalt het jaar.
Wie dient het vormsel toe?
De bisschop, of een priester die hij daarvoor aanwijst, bijvoorbeeld een vicaris of deken. Hij heet de vormheer.
Wat doet de peter of meter bij het vormsel?
Die staat achter de vormeling en legt bij de zalving een hand op diens schouder. Vaak is het dezelfde peter of meter als bij de doop, maar dat hoeft niet.
Wie maakt het boekje voor het vormsel?
Meestal de werkgroep van de parochie, voor de hele groep. Vormelingen helpen vaak mee, bijvoorbeeld met de voorbede of een eigen tekst.