Naar de inhoud

Liedteksten in je boekje

Mag je liedteksten in je misboekje of rouwliturgie zetten? Over kerkelijke licenties, toestemming van de uitgever en het digitale boekje.

Door Steven · Bijgewerkt op

Voor het afdrukken van een liedtekst in je boekje heb je toestemming nodig, tenzij de tekst vrij van rechten is. Heeft je kerk een licentie, zoals de licentie voor het Liedboek via Liedbundels Online of een CCLI-licentie, dan mag je de liederen die daaronder vallen in het boekje voor die viering zetten. Die licenties gelden niet voor openbare websites. Voor katholieke parochies zegt de NSGV dat je voor een eenmalig boekje vooraf schriftelijke toestemming van de uitgever nodig hebt. De titel en de namen van de makers mag je altijd vermelden. Liederen die vrij van rechten zijn, met de tekst erbij, vind je bij de liederen voor een uitvaart.

Waarom je toestemming nodig hebt

Een liedtekst is beschermd door het auteursrecht, net als een boek of een gedicht. Dat recht loopt tot 70 jaar na het overlijden van de tekstschrijver (Auteurswet, artikel 37). Is de tekst vertaald, dan heeft de vertaler ook rechten. Wie de tekst afdrukt, maakt een kopie. Daarvoor is toestemming nodig, ook als het boekje gratis is en alleen voor de gasten.

Het zingen en spelen zelf is iets anders. De afspraken voor het uitvoeren van muziek regelen meestal de kerk of de locatie.

Geldt dit niet als privégebruik?

Veel mensen denken dat een besloten bruiloft of uitvaart onder privégebruik valt. Voor de muziek klopt dat: zingen en afspelen in besloten kring is geen openbaarmaking, dus daar is geen toestemming voor nodig (Auteurswet, artikel 12). Voor het afdrukken klopt het niet. De privékopie uit artikel 16b geldt voor een paar exemplaren die je zelf gebruikt, en die mag je niet aan anderen geven. Een boekje dat je aan al je gasten uitdeelt is een stapel kopieën voor anderen. Daarom hebben kerken een licentie voor de orde van dienst, ook al is de viering gratis en voor genodigden.

Een eigen tekst op een bekende melodie, bijvoorbeeld een lied voor het bruidspaar, is iets anders dan een parodie. Het is een bewerking van de tekst, en daar gelden dezelfde regels voor. De melodie zelf mag je noemen.

In de kerk: de licentie van je kerk

Kerken kunnen een licentie hebben waarmee ze liederen mogen afdrukken in de orde van dienst. Bekende licenties zijn:

  • de licentie voor het Liedboek, via Liedbundels Online;
  • CCLI, voor veel moderne kerkliederen;
  • een licentie van de uitgever van de bundel die je kerk gebruikt.

Met zo'n licentie mag je de liederen die eronder vallen in het boekje voor die ene viering zetten. Openbare websites en kerkbladen vallen er niet onder. Vraag de kerk welke licentie ze heeft, welke liederen die dekt en welke vermelding erbij moet. Zonder licentie zet je in een liturgieboekje bij elk lied alleen het nummer uit het liedboek en de titel.

Katholieke parochies

De NSGV, de Nederlandse Sint-Gregoriusvereniging voor katholieke kerkmuziek, zegt dat parochies voor een eenmalig boekje vooraf schriftelijke toestemming van de uitgevers nodig hebben. Dat geldt voor beschermde teksten en voor bladmuziek. Vraag de parochie of de organist hoe zij dit regelen.

In Vlaanderen vraag je de parochie of het uitvaartcentrum hoe zij met liedteksten omgaan.

Buiten de kerk

Bij een uitvaart in een aula of een trouwceremonie op een eigen locatie is er meestal geen kerkelijke licentie. Wil je de tekst van een lied afdrukken, bijvoorbeeld van een popnummer, dan vraag je toestemming aan de uitgever of de tekstschrijver. Lukt dat niet op tijd, zet dan alleen de titel en de artiest in het boekje.

Liederen zonder rechten

Is de tekstschrijver meer dan 70 jaar geleden overleden, dan is de tekst vrij. Het recht loopt tot het einde van het zeventigste jaar na het overlijden. Let op bij oude liederen in een nieuwe vertaling of bewerking: de vertaler of bewerker kan zelf nog rechten hebben. Kijk dus naar alle namen die bij het lied staan.

Zo gaat Ordofolio met liedteksten om

Ordofolio bewaart zelf geen liedteksten. Plak je een liedtekst in je boekje, dan staat die alleen op je eigen apparaat en, als je deelt, in de versleutelde gedeelde versie. In het digitale boekje voor gasten is de liedtekst verborgen. Je kunt hem zichtbaar maken als je bevestigt dat je toestemming hebt om hem online te delen. Zonder die bevestiging zien gasten alleen de titel.

Wat zet je dan in het boekje

  • Met licentie of toestemming: de tekst, met de titel, de tekstschrijver, de componist en de vermelding die de licentie of de uitgever vraagt.
  • Zonder toestemming: de titel, de makers en eventueel het nummer uit de liedbundel van de kerk.
  • Muziek zonder zang: de titel en de uitvoerder, bijvoorbeeld het orgel of een opname.

Welke liederen en muziekstukken vaak gekozen worden, lees je in muziek in de kerk. Voor bijbelteksten gelden andere regels; lees daarvoor bijbelteksten in je boekje. Begin je boekje bij misboekje maken, ceremonieboekje maken of liturgie uitvaart maken.

Maak je boekje

Kies de viering. Daarna zet je de liederen in het boekje.

Bronnen

Veelgestelde vragen

Mag ik een liedtekst in mijn misboekje zetten?

Alleen met toestemming, of als de tekst vrij van rechten is. Heeft je kerk een licentie die het lied dekt, dan mag je het in het boekje voor die viering zetten. Anders vraag je toestemming aan de uitgever of de tekstschrijver.

Geldt de licentie van de kerk ook voor het digitale boekje?

Nee. Kerkelijke licenties gelden voor het gedrukte boekje bij de viering, niet voor openbare websites. Daarom verbergt Ordofolio liedteksten in het digitale boekje voor gasten, tenzij je bevestigt dat je toestemming hebt om ze online te delen.

Mag ik de tekst van een popnummer afdrukken bij een uitvaart?

Alleen met toestemming van de uitgever of de tekstschrijver. Zonder toestemming zet je de titel en de artiest in het boekje. Dan weet iedereen welk nummer er klinkt.

Mag het niet gewoon als privégebruik, omdat de bruiloft besloten is?

Nee. Dat een bruiloft besloten is, maakt het zingen en afspelen van muziek vrij. Het afdrukken is iets anders. De privékopie uit de Auteurswet geldt voor een paar exemplaren voor jezelf, en die mag je niet aan anderen geven. Een stapel boekjes voor je gasten valt daar niet onder.

Hoe zit het met het zingen en spelen zelf?

Dat is iets anders dan afdrukken. Voor het uitvoeren van muziek zorgen de kerk of de locatie voor de afspraken. Het afdrukken van de tekst in je boekje valt daar niet onder.