De volgorde van een trouwdienst
De volgorde van een protestantse trouwdienst, van binnenkomst tot zegen, en wat ervan in je liturgie komt. Ook voor reformatorische en evangelische kerken.
Door Steven · Bijgewerkt op
Een protestantse trouwdienst heeft vier delen: de opening, de schriftlezing met de verkondiging, de bevestiging en inzegening van het huwelijk, en de gebeden met het slot. De trouwbelofte komt dus na de preek, ongeveer halverwege de dienst. De dienst duurt meestal een uur. Hieronder zie je elk onderdeel, wie het doet en of het in je liturgie staat. Daarna lees je wat anders gaat in reformatorische kerken en in evangelische gemeenten.
"Naar keuze" betekent dat je het onderdeel uit je boekje kunt laten. Wat er in de dienst zelf gebeurt, bepaal je samen met de voorganger. Elke gemeente doet het net iets anders.
Opening
| Onderdeel | Wie | In je boekje |
|---|---|---|
| Binnenkomst | Organist | Naar keuze |
| Welkom | Voorganger of ouderling | Naar keuze |
| Bemoediging en groet | Voorganger | Altijd |
| Openingslied | Iedereen | Altijd |
| Gebed | Voorganger | Altijd |
Jullie komen de kerk binnen onder orgelspel en de gemeente staat op. De voorganger of een ouderling heet iedereen welkom. Dan opent de voorganger de dienst met de bemoediging en groet, in veel gemeenten votum en groet genoemd: "Onze hulp is in de naam van de Heer". Daarna zingt iedereen een psalm of lied en bidt de voorganger. In het boekje staat van het gebed alleen de titel.
Schriftlezing en verkondiging
| Onderdeel | Wie | In je boekje |
|---|---|---|
| Schriftlezing | Lezer of voorganger | Altijd |
| Lied | Iedereen | Naar keuze |
| Tweede schriftlezing | Lezer of voorganger | Naar keuze |
| Verkondiging | Voorganger | Altijd |
| Lied | Iedereen | Altijd |
De lezingen kiezen jullie samen met de voorganger. Vaak gekozen zijn Psalm 128, over zegen voor een gezin, en 1 Korintiërs 13, over de liefde. Meer ideeën vind je bij de lezingen voor een huwelijk. De tekst uit de Statenvertaling kun je in het boekje zetten. Leest de gemeente uit de NBV21 of de Herziene Statenvertaling, dan plak je die tekst zelf in, met de bronvermelding. Hoe dat werkt, lees je in bijbelteksten in je boekje. In de verkondiging, ook preek of overweging genoemd, legt de voorganger de lezing uit en spreekt hij jullie toe.
Bevestiging en inzegening
| Onderdeel | Wie | In je boekje |
|---|---|---|
| Inleiding of huwelijksformulier | Voorganger | Naar keuze |
| Persoonlijk woord | Bruidspaar | Naar keuze |
| Trouwbelofte | Voorganger en bruidspaar | Altijd |
| Ringen | Bruidspaar | Naar keuze |
| Inzegening | Voorganger | Altijd |
| Zegenlied | Iedereen | Altijd |
| Trouwkaars | Bruidspaar | Naar keuze |
| Trouwbijbel | Ouderling | Naar keuze |
Dit is het hart van de dienst. De voorganger vertelt eerst wat de kerk gelooft over liefde en trouw. In sommige gemeenten is dat een gebed, het trouwgebed; in gemeenten met een klassieke liturgie leest de voorganger het huwelijksformulier. Dan staan jullie op en geven elkaar de rechterhand. De voorganger stelt jullie vragen waarop jullie ja zeggen, of jullie spreken de belofte zelf uit. De ringen hebben jullie meestal al op het gemeentehuis gewisseld; het kan ook hier. Daarna knielen jullie. De voorganger bidt om de heilige Geest en zegent jullie met de handen op jullie hoofd. De gemeente staat op en zingt jullie een lied toe. In veel gemeenten krijgen jullie daarna een trouwbijbel van een ouderling, soms ook een trouwkaars.
Gebeden en slot
| Onderdeel | Wie | In je boekje |
|---|---|---|
| Collecte | Diakenen | Naar keuze |
| Dankzegging en voorbede | Voorganger | Altijd |
| Onze Vader | Iedereen | Altijd |
| Slotlied | Iedereen | Altijd |
| Zegen | Voorganger | Altijd |
| Uitgang | Organist | Naar keuze |
De voorganger dankt en bidt voor jullie, jullie families en de wereld. Willen familie of vrienden zelf een gebed lezen, kijk dan bij de voorbeden voor een huwelijk. Iedereen bidt samen het Onze Vader. Na het slotlied spreekt de voorganger de zegen uit over alle aanwezigen en verlaten jullie de kerk als eersten.
Reformatorische kerken: het huwelijksformulier
In de Gereformeerde Gemeenten, de Hersteld Hervormde Kerk, de Christelijke Gereformeerde Kerken en gemeenten van de Gereformeerde Bond heet de dienst huwelijksbevestiging. De volgorde is dezelfde, met een paar vaste gewoonten. De gemeente zingt psalmen, meestal uit de berijming van 1773; die teksten mag je vrij afdrukken. Na de preek leest de predikant het huwelijksformulier voor, een tekst uit 1619 met de uitleg over het huwelijk en de vragen aan het bruidspaar. Jullie antwoorden met ja. De predikant spreekt de zegen uit het formulier over jullie uit en bidt het gebed uit het formulier, dat eindigt met het Onze Vader. Daarna zingt de gemeente jullie staande een psalm toe, vaak Psalm 134 vers 3. Een eigen belofte of een trouwkaars komt hier niet voor. In het boekje staan de psalmnummers, de tekst voor de preek en de titels van de vaste onderdelen.
Evangelische gemeenten: huwelijksinzegening
In een evangelische gemeente, pinkstergemeente of baptistengemeente heet de dienst huwelijksinzegening. Er is geen vaste liturgie. De dienst opent met samenzang, vaak liederen uit de bundel Opwekking, gevolgd door een bijbellezing en een boodschap van de voorganger. Daarna spreken jullie beloften uit, in eigen woorden of als antwoord op vragen, en wisselen jullie de ringen. De voorganger, en vaak ook jullie ouders of oudsten, leggen jullie de handen op en bidden om Gods zegen. De dienst eindigt met gebed, een slotlied en de zegen. Liedteksten uit de bundel Opwekking mag je alleen afdrukken als de gemeente een licentie heeft, bijvoorbeeld van CCLI. Zet anders alleen de titel en het nummer in het boekje. Lees meer in liedteksten in je boekje.
Van volgorde naar boekje
In Ordofolio staat deze volgorde al klaar als je begint met een kerkelijke huwelijksdienst. Trouwen jullie in een reformatorische kerk, begin dan met de huwelijksbevestiging; in een evangelische gemeente met de huwelijksinzegening. Bij elk onderdeel staat een korte uitleg en kies je een lezing, een gebed of een welkomstwoord uit de bibliotheek. Meer over de mogelijkheden lees je bij liturgieboekje maken.
Zo ziet het eruit
Maak het boekje
Deze volgorde staat in Ordofolio voor je klaar. Je vult zelf de namen, teksten en liederen in.
Bronnen
- Dienstboek, een proeve. Deel II, Liefde en trouw, achtergrondinformatie, Protestantse Kerk in Nederland
- Orde II, Schrift, zegen en gebed, Protestantse Kerk in Nederland
- Orde III, vernieuwd gereformeerd formulier, Protestantse Kerk in Nederland
- Hertaald formulier om het huwelijk te bevestigen, Protestantse Kerk in Nederland
- Kerkorde, ordinantie 5, De eredienst, Protestantse Kerk in Nederland
Veelgestelde vragen
Hoe lang duurt een trouwdienst?
Meestal ongeveer een uur. Een dienst met het huwelijksformulier en veel psalmen duurt wat langer, een korte inzegening in een evangelische gemeente soms korter. De preek bepaalt het meest.
Trouwen we in de kerk of op het gemeentehuis?
In Nederland en België trouw je eerst op het gemeentehuis. De kerk bevestigt daarna jullie huwelijk en zegent het in. Daarom heet de dienst bevestiging en inzegening, huwelijksbevestiging of huwelijksinzegening.
Wat is het huwelijksformulier?
Een vaste tekst uit de zestiende eeuw, waarin de predikant uitlegt wat de kerk over het huwelijk gelooft en jullie de vragen stelt waarop jullie ja zeggen. Reformatorische kerken lezen het altijd, een deel van de Protestantse Kerk ook. Andere gemeenten gebruiken een korte inleiding of een trouwgebed.
Mogen we eigen beloften uitspreken?
In de Protestantse Kerk kun je kiezen tussen vragen van de voorganger en een belofte die jullie zelf uitspreken. In reformatorische kerken antwoord je op de vragen uit het formulier. In evangelische gemeenten schrijven veel bruidsparen eigen beloften. Overleg het altijd met de voorganger.
Moeten de liedteksten in het boekje?
Nee. Zet het nummer en de titel uit het liedboek erin, dan zingt iedereen uit het liedboek van de kerk. Een liedtekst afdrukken mag alleen als de gemeente daar een licentie voor heeft. Psalmen uit de berijming van 1773 mag je vrij afdrukken.