Op de dood van Sterre
Huygens' sonnet bij de dood van zijn vrouw, die hij Sterre noemde; voor een uitvaart van een partner.
Of droom ick, en is 't nacht, of is mijn' Sterr verdweenen? Ick waeck, en 't is hoogh dagh, en sie mijn' Sterre niet. O Hemelen, die my haer aengesicht verbiedt, Spreeckt menschen-tael, en seght, waer is mijn' Sterre henen: Den Hemel slaet geluyt, ick hoor hem door mijn' stenen, En seght, mijn' Sterre staet in 't heilige gebied Daer sy de Godheit, daer de Godheit haer besiet, En, voeght het lacchen daer, belacht mijn ydel weenen. Nu, Dood, nu snick, met een verschenen en verby, Nu doorgangh van een' steen, van een gesteên ten leven, Dun schutsel, staet naer by; 'k sal 't u te danck vergeven; Komt, Dood, en maeckt my korts van dese Cortsen vry: 'k Verlangh in 't eewigh licht te samen te sien sweven Mijn Heil, mijn Lief, mijn Lijf, mijn' God, mijn' Sterr, en my.
Constantijn Huygens
Waar gaat dit gedicht over?
Constantijn Huygens schreef dit sonnet na de dood van zijn vrouw Susanna van Baerle in 1637. Hij noemde haar Sterre. Hij vraagt zich af of hij droomt: het is klaar dag, maar zijn Sterre is weg. De hemel antwoordt dat zij nu bij God is en lacht om zijn tranen. Dan vraagt hij de dood om hem ook te komen halen. Hij verlangt ernaar samen met God en met haar in het eeuwige licht te zijn.
In zijn eigen handschrift gaf Huygens het gedicht de titel "Cupio dissolvi", Latijn voor "ik verlang te sterven". Die woorden komen uit een brief van Paulus.
Een paar oude woorden: "seght" is zegt, "haer aengesicht" is haar gezicht, "slaet geluyt" is geeft geluid, "snick" is snik (de laatste adem), "schutsel" is een dun scherm, "korts" betekent snel, "Cortsen" zijn koortsen en "sweven" is zweven.
Wanneer past dit gedicht?
Het past bij de uitvaart van een echtgenoot of echtgenote. Vooral als het geloof een plek heeft. Het is een oud gedicht met oude spelling. Het klinkt plechtig en persoonlijk tegelijk. In een boekje kun je het mooi afdrukken, met een korte uitleg erbij.
Voorlezen
Een kind, een kleinkind of de voorganger leest het meestal voor. Oefen het een paar keer hardop, want de spelling vraagt wat gewenning. Spreek "ick" uit als ik en "seght" als zegt. Rustig voorgelezen duurt het ruim een minuut.
Gedichten voor een uitvaart
- Wijding aan mijn vaderSonnet van Karel van de Woestijne aan zijn overleden vader; past bij de uitvaart van een vader.
- AfscheidMarsmans gedicht over een stervende die afscheid neemt van huis en geliefde; voor een uitvaart.
- Avondliedekens III ('t Is goed in 't eigen hert te kijken)Nahons avondlied over terugkijken op een dag vol kleine goedheid; stil en troostend bij een uitvaart.
- De moeder de vrouwNijhoffs sonnet over een vrouw op een schip die psalmen zingt; past bij de uitvaart van een moeder.
- De tuinman en de doodEen kort verhalend gedicht over een tuinman die de dood wil ontvluchten; past bij een uitvaart.
- De zachte krachten zullen zeker winnenSonnet van Henriëtte Roland Holst over liefde die het uiteindelijk wint; hoopvol bij een uitvaart.