Naar de inhoud

Gedichten voor een uitvaart en afscheid

Gedichten die vrij zijn van rechten, met uitleg over wat ze zeggen en bij wie ze passen.

Moeder of oma

Gedichten bij het overlijden van een moeder of oma

Vader of opa

Gedichten bij het overlijden van een vader of opa

Partner

Gedichten bij het overlijden van een partner

Kind

Een gedicht bij de uitvaart van een kind

Kort

Korte gedichten voor de rouwkaart of het boekje

Troost en hoop

Gedichten over rust, hoop en geloof

Je eigen uitvaart

Gedichten voor als ik er niet meer ben

Ook vaak gekozen

Gedichten van recente dichters

Deze gedichten staan vaak op een rouwkaart of in een boekje. Ze zijn nog auteursrechtelijk beschermd, dus de tekst staat hier niet. Je vindt ze in de bundel van de dichter. In je eigen boekje mag je zo'n gedicht zetten: plak de tekst in de bouwer en vermeld de dichter. Deel het niet online zonder toestemming.

  1. Nummer 1
    In memoriam voor een vriend, Nel BenschopVoor een vriend of een oudere; vaak op de rouwkaart
  2. Nummer 2
    'n Beetje, Toon HermansKort; voor de rouwkaart
  3. Nummer 3
    Sotto voce, M. VasalisVoor een partner of goede vriend
  4. Nummer 4
    Weggaan, Rutger KoplandKort; voor een partner, ouder of vriend
  5. Nummer 5
    Voor een dag van morgen, Hans AndreusVoor een partner
  6. Nummer 6
    De gestorvene, Ida GerhardtVoor een goede vriend of partner
  7. Nummer 7
    In memoriam, Hanny MichaelisKort; voor een jong mens of een vriend
  8. Nummer 8
    Sterfbed, Jean Pierre RawieVoor een vader of ouder
  9. Nummer 9
    Testament, Bram VermeulenEen lied; de tekst staat vaak op de rouwkaart

Zo kies je een gedicht

Begin bij de persoon die is overleden. Voor een moeder of oma kiezen families vaak De moeder de vrouw van Nijhoff, of het eenvoudige avondlied van Alice Nahon. Moederken van Gezelle is teder, voor een moeder die vooral in haar kinderen voortleeft. Voor een oma die oud en gelovig werd, past De Heer is haar Herder van De Génestet, of Moeder van Jacqueline van der Waals, over een oude vrouw die aan haar eigen moeder denkt.

Voor een vader past Wijding aan mijn vader van Karel van de Woestijne. Gezelle schreef Vader overleden toen zijn broer stierf, een vader van kinderen. Vaders vioolspel van Hélène Swarth past bij een vader die van muziek hield, en Aan mijn vader van Beets bij een opa die lang en dankbaar leefde.

Huygens schreef Op de dood van Sterre toen zijn vrouw stierf; het past bij het afscheid van een partner. In Gij zijt de goede vrouw bedankt Van de Woestijne zijn vrouw op de drempel van zijn dood, en Liefde van De Génestet past bij een partner die lang ziek was. In Afscheid van Marsman neemt een stervende afscheid van huis en geliefde. Bij de uitvaart van een kind is Kinder-lijck van Vondel licht en troostend.

Denk ook aan hoe iemand overleed. Goede Dood van Boutens past bij iemand die oud was en klaar om te gaan. Bij een plotseling verlies kan die toon te licht voelen. Kies dan iets dat het verdriet ruimte geeft, zoals De tuinman en de dood van Van Eyck, over een dood die niemand kan ontlopen. Na een lange ziekte vraagt De dood als verlosser van Van der Waals om rust. Haar In memoriam gaat over woorden die nooit gezegd werden. Lees het samen hardop voordat je beslist. Voor wie hoop zoekt zonder kerkelijke woorden, is er De zachte krachten zullen zeker winnen van Henriëtte Roland Holst. Ego flos van Gezelle is juist een gebed: een bloem die zich naar de zon keert.

Twijfel je tussen twee gedichten, kies dan het kortste. Een gedicht van een minuut blijft beter hangen dan een van drie.

Waar het gedicht komt

Een gedicht kan op veel plekken: bij het welkom, in het in memoriam, na de communie of aan het einde, voor het afscheid bij de kist. Je kunt het ook achterin het boekje of op de rouwkaart zetten, zonder dat iemand het voorleest. Ook bij het uitstrooien van de as wordt vaak een kort gedicht gelezen. In een kerk overleg je met de voorganger waar het past. Hoe de viering verloopt, lees je in de volgorde van een uitvaartmis.

Een gedicht voor de rouwkaart

Op een rouwkaart is weinig plaats: vier tot acht regels passen goed. De korte gedichten hierboven passen in hun geheel op de kaart, van andere kies je een strofe. Welke strofen goed werken en wat er verder op de kaart staat, lees je bij de teksten voor de rouwkaart. Gebruik je voor de kaart en het boekje hetzelfde gedicht, dan herkennen de gasten het op de uitvaart. Zoek je de woorden "het is goed zo", lees dan het korte gedicht dat de redactie daarvoor schreef.

Voorlezen

Vraag iemand die het gedicht vooraf een paar keer hardop leest. Oude gedichten hebben soms lange zinnen die over de regels heen lopen. Adem dan niet aan het einde van de regel, maar aan het einde van de zin. Lees langzamer dan je denkt, en wacht na de laatste regel even.

Welke gedichten staan hier

Hier staan gedichten van dichters die langer dan zeventig jaar geleden zijn overleden, zoals Gezelle, Boutens, Nijhoff en Van Eyck. Hun werk is vrij van auteursrecht, dus je mag het in je boekje zetten en online delen. We nemen de tekst precies over uit een oude uitgave, met de spelling van toen. Bij elk gedicht staat waar het over gaat, wanneer het past, wat lastige woorden betekenen en hoe lang het voorlezen duurt.

Een gedicht van een recente dichter

Veel geliefde gedichten zijn van dichters die nog leven of kort geleden zijn overleden. Een paar die families vaak kiezen staan hierboven, onder Ook vaak gekozen. Zet je zo'n gedicht in het boekje, vermeld dan altijd de dichter en de bundel.

Zet het gedicht in de rouwliturgie

Kies een gedicht en zet het op de plek waar het wordt voorgelezen, of achterin het boekje. De naam van de dichter komt er vanzelf bij.

Veelgestelde vragen

Mag je een gedicht voorlezen in een uitvaartmis?

Ja, maar niet in plaats van een bijbellezing. Een gedicht past bij het welkom, in het in memoriam, na de communie of aan het einde. Overleg met de voorganger waar het past.

Mag ik een gedicht van een bekende dichter in het boekje zetten?

Als de dichter langer dan zeventig jaar geleden is overleden, mag dat vrij. Is het werk nog beschermd, dan mag je het in een boekje voor de uitvaart zetten, maar niet online delen zonder toestemming. Vermeld altijd de dichter.

Welk gedicht past op een rouwkaart?

Een kort gedicht, of een strofe van vier tot acht regels uit een langer gedicht. Zet de naam van de dichter eronder, en bij een strofe "uit" en de titel. Kies je hetzelfde gedicht als in het boekje, dan herkennen de gasten het op de uitvaart.

Hoe lang mag een gedicht zijn?

Rustig voorgelezen duren de meeste gedichten hier ongeveer een minuut. Langer kan, maar kies dan een paar strofen en zet in het boekje dat het een fragment is.