De moeder de vrouw
Vertrouwd en helder, voor een moeder of oma die van zingen hield.
Gedichten die vrij zijn van rechten, met uitleg over wat ze zeggen en bij wie ze passen.
Moeder of oma
Vertrouwd en helder, voor een moeder of oma die van zingen hield.
Kort en eenvoudig, ook voor wie weinig met poëzie heeft.
Heel kort en teder, voor een moeder die vooral in haar kinderen voortleeft.
Voor een oma of oude moeder die haar eigen moeder jong verloor.
Voor een gelovige oma die oud werd en van Psalm 23 hield.
Vader of opa
Voor een vader of grootvader, zeker in Vlaanderen.
Voor een vader die ruw leek maar teder was, en hard werkte.
Voor een vader die van muziek hield, of die zijn kinderen te vroeg verliet.
Voor een opa of oude vader die lang en dankbaar leefde.
Partner
Plechtig en persoonlijk, voor de uitvaart van een echtgenoot of echtgenote.
Sober, met korte regels. Voor een partner of ouder die een gezin achterlaat.
Voor een man die een vrouw achterlaat, na een lang huwelijk.
Voor een partner die lang ziek was, en voor wie aan het bed zat.
Kind
Een licht ritme, bijna een kinderversje, voor de uitvaart van een kind.
Kort
Kort en zangerig, voor wie van water hield. Mooi op de rouwkaart.
Vier regels, gelovig en hoopvol. Past op een rouwkaart.
Acht regels voor wie na een lange ziekte rust vond.
Voor wie nog zoveel had willen zeggen. Acht regels.
Troost en hoop
Rustig en verzoenend, voor iemand die oud was en klaar om te gaan.
Hoop en liefde, voor iemand die zich inzette voor een betere wereld.
Een kort verhaal over het lot, voor iemand die van verhalen hield.
Geliefd in Vlaanderen. Vrij lang, dus kies eventueel een paar strofen.
Vrij lang en vol beelden. Kies eventueel een paar alinea's.
Een gebed om zelf vrede te brengen, aan het einde van een afscheid of bij een huwelijk.
Je eigen uitvaart
Praten en lachen zoals altijd. Past bij een uitvaart met en zonder kerk.
Voor een partner of ouder die wilde dat de familie verder zou gaan.
Ook vaak gekozen
Deze gedichten staan vaak op een rouwkaart of in een boekje. Ze zijn nog auteursrechtelijk beschermd, dus de tekst staat hier niet. Je vindt ze in de bundel van de dichter. In je eigen boekje mag je zo'n gedicht zetten: plak de tekst in de bouwer en vermeld de dichter. Deel het niet online zonder toestemming.
Begin bij de persoon die is overleden. Voor een moeder of oma kiezen families vaak De moeder de vrouw van Nijhoff, of het eenvoudige avondlied van Alice Nahon. Moederken van Gezelle is teder, voor een moeder die vooral in haar kinderen voortleeft. Voor een oma die oud en gelovig werd, past De Heer is haar Herder van De Génestet, of Moeder van Jacqueline van der Waals, over een oude vrouw die aan haar eigen moeder denkt.
Voor een vader past Wijding aan mijn vader van Karel van de Woestijne. Gezelle schreef Vader overleden toen zijn broer stierf, een vader van kinderen. Vaders vioolspel van Hélène Swarth past bij een vader die van muziek hield, en Aan mijn vader van Beets bij een opa die lang en dankbaar leefde.
Huygens schreef Op de dood van Sterre toen zijn vrouw stierf; het past bij het afscheid van een partner. In Gij zijt de goede vrouw bedankt Van de Woestijne zijn vrouw op de drempel van zijn dood, en Liefde van De Génestet past bij een partner die lang ziek was. In Afscheid van Marsman neemt een stervende afscheid van huis en geliefde. Bij de uitvaart van een kind is Kinder-lijck van Vondel licht en troostend.
Denk ook aan hoe iemand overleed. Goede Dood van Boutens past bij iemand die oud was en klaar om te gaan. Bij een plotseling verlies kan die toon te licht voelen. Kies dan iets dat het verdriet ruimte geeft, zoals De tuinman en de dood van Van Eyck, over een dood die niemand kan ontlopen. Na een lange ziekte vraagt De dood als verlosser van Van der Waals om rust. Haar In memoriam gaat over woorden die nooit gezegd werden. Lees het samen hardop voordat je beslist. Voor wie hoop zoekt zonder kerkelijke woorden, is er De zachte krachten zullen zeker winnen van Henriëtte Roland Holst. Ego flos van Gezelle is juist een gebed: een bloem die zich naar de zon keert.
Twijfel je tussen twee gedichten, kies dan het kortste. Een gedicht van een minuut blijft beter hangen dan een van drie.
Een gedicht kan op veel plekken: bij het welkom, in het in memoriam, na de communie of aan het einde, voor het afscheid bij de kist. Je kunt het ook achterin het boekje of op de rouwkaart zetten, zonder dat iemand het voorleest. Ook bij het uitstrooien van de as wordt vaak een kort gedicht gelezen. In een kerk overleg je met de voorganger waar het past. Hoe de viering verloopt, lees je in de volgorde van een uitvaartmis.
Op een rouwkaart is weinig plaats: vier tot acht regels passen goed. De korte gedichten hierboven passen in hun geheel op de kaart, van andere kies je een strofe. Welke strofen goed werken en wat er verder op de kaart staat, lees je bij de teksten voor de rouwkaart. Gebruik je voor de kaart en het boekje hetzelfde gedicht, dan herkennen de gasten het op de uitvaart. Zoek je de woorden "het is goed zo", lees dan het korte gedicht dat de redactie daarvoor schreef.
Vraag iemand die het gedicht vooraf een paar keer hardop leest. Oude gedichten hebben soms lange zinnen die over de regels heen lopen. Adem dan niet aan het einde van de regel, maar aan het einde van de zin. Lees langzamer dan je denkt, en wacht na de laatste regel even.
Hier staan gedichten van dichters die langer dan zeventig jaar geleden zijn overleden, zoals Gezelle, Boutens, Nijhoff en Van Eyck. Hun werk is vrij van auteursrecht, dus je mag het in je boekje zetten en online delen. We nemen de tekst precies over uit een oude uitgave, met de spelling van toen. Bij elk gedicht staat waar het over gaat, wanneer het past, wat lastige woorden betekenen en hoe lang het voorlezen duurt.
Veel geliefde gedichten zijn van dichters die nog leven of kort geleden zijn overleden. Een paar die families vaak kiezen staan hierboven, onder Ook vaak gekozen. Zet je zo'n gedicht in het boekje, vermeld dan altijd de dichter en de bundel.
Kies een gedicht en zet het op de plek waar het wordt voorgelezen, of achterin het boekje. De naam van de dichter komt er vanzelf bij.
Ja, maar niet in plaats van een bijbellezing. Een gedicht past bij het welkom, in het in memoriam, na de communie of aan het einde. Overleg met de voorganger waar het past.
Als de dichter langer dan zeventig jaar geleden is overleden, mag dat vrij. Is het werk nog beschermd, dan mag je het in een boekje voor de uitvaart zetten, maar niet online delen zonder toestemming. Vermeld altijd de dichter.
Een kort gedicht, of een strofe van vier tot acht regels uit een langer gedicht. Zet de naam van de dichter eronder, en bij een strofe "uit" en de titel. Kies je hetzelfde gedicht als in het boekje, dan herkennen de gasten het op de uitvaart.
Rustig voorgelezen duren de meeste gedichten hier ongeveer een minuut. Langer kan, maar kies dan een paar strofen en zet in het boekje dat het een fragment is.