Lezingen en bijbelteksten voor een uitvaart
In een uitvaartmis klinken een eerste lezing, een psalm, soms een tweede lezing en het evangelie. Kies per deel.
Eerste lezing
Lezingen uit het Oude Testament
- Wijsheid 3: in Gods handWijsheid 3,1-9Een van de meest gekozen uitvaartlezingen, voor iemand die goed en trouw leefde.
- Prediker 3: alles heeft zijn tijdPrediker 3,1-11Spreekt ook wie weinig met geloof heeft. Niet uit het rituaal: vraag de priester.
- Jesaja 25: God droogt de tranenJesaja 25,6a.7-9Een feestmaal en gedroogde tranen, voor iemand die gastvrij was.
- Job 19: mijn verlosser leeftJob 19,1.23-27aVoor wie lang leed, en voor een familie die zich afvraagt waarom.
- Klaagliederen 3: elke morgen nieuwKlaagliederen 3,17-26Begint met klacht, niet met troost. Bij een zwaar of onverwacht verlies.
Psalm
Psalmen voor een uitvaart
- Psalm 23: de Heer is mijn herderPsalm 23Veel mensen kennen hem uit hun hoofd. Past bij bijna iedereen.
- Psalm 121: God die over je waaktPsalm 121Over weggaan en thuiskomen. Ook buiten de katholieke Kerk vaak gekozen.
- Psalm 27: de Heer is mijn lichtPsalm 27,1.4.7-9.13-14Een gebed om nabijheid, als een overlijden angst en onzekerheid oproept.
- Psalm 130: uit de dieptenPsalm 130Al eeuwen gebeden voor overledenen, bij diep verdriet.
- Psalm 42: verlangen naar GodPsalm 42,2-3.5Verlangen en heimwee, voor iemand die trouw naar de kerk ging of in een koor zong.
- Psalm 103: God is barmhartigPsalm 103,1-2.8.13.17-18aDank die doorgaat naar de volgende generatie, voor een huwelijk en een uitvaart.
- Psalm 34: proeven hoe goed God isPsalm 34,2-9Een dankpsalm bij een huwelijk, woorden van vertrouwen bij een uitvaart.
Tweede lezing
Lezingen uit het Nieuwe Testament
- Romeinen 8: niets scheidt ons van Gods liefdeRomeinen 8,31b-35.37-39Liefde die moeilijke tijden doorstaat, en troost na een zware ziekte of plotseling overlijden.
- Openbaring 21: alles wordt nieuwOpenbaring 21,1-5a.6b-7Een wereld zonder tranen. Troost na een overlijden met veel pijn.
- 1 Tessalonicenzen 4: rouwen met hoop1 Tessalonicenzen 4,13-18Noemt het verdriet en zet de hoop op een weerzien ernaast.
- 2 Korintiërs 5: een huis bij God2 Korintiërs 5,1.6-10Een tent en een huis: voor wie na een lang leven of een lange ziekte stierf.
- Romeinen 14: wij horen bij de HeerRomeinen 14,7-9.10b-12Het oordeel ligt bij God: troost als iemand een moeilijk leven had.
- 1 Johannes 3: kinderen van God1 Johannes 3,1-2Maar twee verzen: fijn voor een lezer die het spannend vindt, ook bij het afscheid van een kind.
Evangelie
Evangelies voor een uitvaart
- Johannes 14: een plaats bij de VaderJohannes 14,1-6Een huis met veel ruimte. Een van de meest gekozen uitvaartevangelies.
- Johannes 11: de opstanding en het levenJohannes 11,17-27Marta zegt haar verdriet hardop. Vooral als broers, zussen of vrienden achterblijven.
- Matteüs 11: rust voor wie moe isMatteüs 11,25-30Voor iemand die hard werkte, lang voor anderen zorgde of moe was van een ziekte.
- Johannes 6: niemand gaat verlorenJohannes 6,37-40Jezus stuurt niemand weg: troost ook bij iemand die ver van de kerk stond.
- Lucas 24: de EmmaüsgangersLucas 24,13-35Een lang verhaal over rouwen, onderweg zijn en samen brood breken.
- Matteüs 5: de zaligsprekingenMatteüs 5,1-12aGelukkig wie treurt of vrede brengt. Past bij een huwelijk en bij een uitvaart.
Zo kies je een lezing
Begin bij de persoon die je mist. Was ze gelovig, dan past een lezing over een plek bij God, zoals Johannes 14 of Wijsheid 3. Had hij twijfels, dan geeft Johannes 6 troost: Jezus stuurt niemand weg. Na een lange ziekte kiezen families vaak 2 Korintiërs 5 of Matteüs 11, over rust voor wie moe is.
Denk ook aan wie achterblijft. Bij een plotseling of pijnlijk overlijden passen teksten die het verdriet niet wegpraten. Klaagliederen 3 begint met klacht en eindigt met hoop. Psalm 130 is een roep uit de diepte.
Lees de teksten hardop voordat je kiest. Wat op papier mooi is, kan voorgelezen te lang of te zwaar klinken.
Wie leest voor
De eerste en de tweede lezing leest meestal iemand uit de familie of een vriend. Kies iemand die rustig kan lezen en geef de tekst een paar dagen van tevoren, zodat er tijd is om te oefenen. De psalm wordt vaak gezongen door een cantor of koor. Het evangelie leest de priester of diaken. Bij elke lezing staat hoe lang het voorlezen ongeveer duurt.
Katholiek of protestant
In een katholieke uitvaartmis komen de lezingen uit het lectionarium, het boek met de lezingen van de Kerk. De volgorde zie je in de volgorde van een uitvaartmis. Prediker 3 en Psalm 121 zijn geliefd, maar horen niet bij de vaste lijst. Overleg met de priester of ze passen.
In een protestantse dienst of een afscheid in een aula ben je vrijer. Daar kies je samen met de predikant of de uitvaartbegeleider. Wordt het een viering zonder eucharistie, lees dan mis of woorddienst.
Welke tekst komt in het boekje
Bij bijna elke lezing hierboven staat de tekst uit de Statenvertaling van 1886, alleen bij Wijsheid 3 niet. Die oude vertaling is vrij van rechten: je mag hem afdrukken en delen. De nieuwe vertalingen zijn beschermd. Voor een katholieke mis vraag je de tekst van het lectionarium aan de parochie en plak je die in het boekje. Hoe dat zit, lees je in bijbelteksten in je boekje.
Zet de lezingen in de rouwliturgie
Kies per deel een lezing. In het boekje staan dan de verwijzing en een korte uitleg.
Veelgestelde vragen
Hoeveel lezingen zijn er bij een uitvaartmis?
Meestal drie: een eerste lezing uit het Oude Testament, een psalm en het evangelie. Een tweede lezing uit het Nieuwe Testament mag erbij. In een afscheidsviering zonder mis is de opbouw vrijer. De voorganger zegt wat past.
Wie leest de lezingen voor?
De eerste en de tweede lezing leest meestal een familielid, een vriend of een lector van de parochie. De psalm zingt een cantor of het koor, of iemand leest hem voor. Het evangelie leest de priester of diaken.
Hoe lang duurt een lezing?
Een lezing duurt één tot twee minuten. Een gelezen psalm duurt ongeveer een minuut, gezongen twee tot drie minuten. Laat de lezer de tekst vooraf een paar keer hardop oefenen.
Kan een gedicht in plaats van een lezing?
In een uitvaartmis niet: de lezingen komen uit de Bijbel. Een gedicht past vaak wel op een ander moment, bijvoorbeeld na de communie of bij het afscheid. Vraag de voorganger waar ruimte is.
Mag de bijbeltekst in het boekje?
Ja. Bij bijna elke lezing op deze site staat de tekst uit de Statenvertaling, die vrij van rechten is. In een mis leest de lezer uit het lectionarium van de parochie. Zet dan die tekst in het boekje, met de vermelding die de parochie of het Bijbelgenootschap vraagt.
Mag de familie de lezingen zelf kiezen?
Meestal wel, in overleg met de voorganger. Het evangelie leest de priester of diaken. Je mag een voorkeur opgeven, maar de priester heeft het laatste woord.