Naar de inhoud

De volgorde van een uitvaartmis

De volgorde van een katholieke uitvaartmis, van binnenkomst tot uitgeleide. Per onderdeel zie je wat er gebeurt, wie het doet en wat in het boekje komt.

Door Steven · Bijgewerkt op

Een uitvaartmis heeft vier delen: de opening, de dienst van het Woord met de lezingen en de voorbede, de dienst van de Tafel met de communie en het afscheid bij de kist, de laatste aanbeveling. Een uitvaartmis duurt meestal ongeveer een uur. De familie kiest vaak de lezingen, de muziek en wie er spreekt, in overleg met de priester. Hieronder zie je elk onderdeel, wie het doet en of het altijd in de rouwliturgie staat.

"Naar keuze" betekent dat je het onderdeel uit het boekje kunt laten. Wat er in de viering gebeurt, bepaalt de priester. Hij heeft het laatste woord over de liturgie.

Opening

Onderdeel Wie In het boekje
Binnenkomst Organist of koor Naar keuze
Kruisteken en begroeting Priester Altijd
Welkomstwoord Priester of familie Naar keuze
Aansteken van de paaskaars Familie Naar keuze
In memoriam Familie of vriend Naar keuze
Kyrie Koor Naar keuze
Openingsgebed Priester Altijd

De kist wordt binnengedragen of staat al klaar, terwijl het orgel speelt of het koor zingt. De priester opent met het kruisteken en begroet de familie en alle aanwezigen. Daarna kan er een welkomstwoord volgen: kort en rustig, of iets langer, zoals Samen afscheid nemen. Bij de kist staat de paaskaars, de grote kaars die verwijst naar Pasen: een teken dat de dood niet het laatste woord heeft. Soms steekt een familielid hem aan. Een in memoriam, een korte schets van het leven van de overledene, past aan het begin of aan het einde. Het Kyrie (Heer, ontferm U) wordt gezongen of gebeden. Een Gloria, de lofzang uit de zondagsmis, hoort niet bij een uitvaartmis.

Dienst van het Woord

Onderdeel Wie In het boekje
Eerste lezing Lezer Altijd
Tussenzang (psalm) Cantor of koor Altijd
Tweede lezing Lezer Naar keuze
Acclamatie Koor Altijd
Evangelie Priester of diaken Altijd
Homilie Priester Altijd
Voorbede Lezers uit de familie Altijd

De eerste lezing komt uit het Oude Testament, bijvoorbeeld Job 19, over iemand die alles verloor en toch blijft hopen, of Jesaja 25, over God die de tranen droogt. Daarna klinkt een psalm; Psalm 23, De Heer is mijn herder, wordt vaak gekozen. Psalm 27 en Psalm 42 zijn rustige alternatieven. Een tweede lezing uit de brieven van het Nieuwe Testament mag, maar hoeft niet. Veel gekozen zijn 1 Tessalonicenzen 4, over rouwen met hoop, en Romeinen 14, over bij God horen in leven en dood. Wie het kort wil houden, kiest 1 Johannes 3, twee verzen lang. Openbaring 21 spreekt over een nieuwe hemel en aarde, zonder dood en verdriet. De acclamatie is het korte lied voor het evangelie. Het evangelie leest de priester of diaken, bijvoorbeeld Johannes 14,1-6 of het gesprek tussen Marta en Jezus in Johannes 11. Andere evangelies uit de lijst voor de uitvaart zijn de Emmaüsgangers en de zaligsprekingen. In de homilie legt hij de lezingen uit en spreekt hij woorden van troost. Meer lezingen vind je bij de lezingen voor een uitvaart.

Daarna volgt de voorbede: korte gebeden voor de overledene, de familie en iedereen die rouwt. Vaak lezen kleinkinderen of vrienden ze voor. Voorbeelden staan bij de voorbeden voor een uitvaart, bijvoorbeeld na een lange ziekte, na een laatste tijd in het hospice of thuis of na een lang leven. Moet het kort, kies dan vier eenvoudige beden. Bij een moeilijk afscheid zijn er beden die het zonder grote woorden zeggen, zoals na zelfdoding of voor iemand die weinig met de kerk had.

Dienst van de Tafel

Onderdeel Wie In het boekje
Klaarmaken van de gaven Priester, het koor zingt Naar keuze
Eucharistisch gebed met het Heilig Priester en koor Altijd
Onze Vader Iedereen Altijd
Vredeswens Iedereen Altijd
Lam Gods Koor Altijd
Communie Priester, met muziek Altijd
Gebed na de communie Priester Naar keuze

Brood en wijn worden naar het altaar gebracht, terwijl er muziek klinkt. De priester bidt het eucharistisch gebed, het grote dankgebed, met daarin het Heilig. Iedereen bidt samen het Onze Vader en wenst elkaar de vrede. Tijdens het Lam Gods breekt de priester het brood. Dan volgt de communie. Wie de communie niet ontvangt, blijft zitten of komt naar voren voor een zegen, als de priester dat aanbiedt.

Afscheid

Onderdeel Wie In het boekje
Dankwoord Familie Naar keuze
Laatste aanbeveling en afscheid Priester Altijd
Uitgeleide Koor of organist Altijd

Soms spreekt iemand namens de familie een kort dankwoord, zoals dit dankwoord van drie alinea's. Wie de huisarts of de thuiszorg wil bedanken, vindt een dankwoord voor de zorgverleners. Het dankwoord kan ook later, bij de koffie. Dan volgt de laatste aanbeveling. De priester besprenkelt de kist met wijwater, dat herinnert aan het doopsel, en bewierookt haar. Zo neemt de gemeenschap samen afscheid. Tijdens het uitdragen klinkt vaak het In paradisum, een oud gezang dat de overledene toewenst dat engelen hem of haar naar het paradijs begeleiden. Meer over de muziek in de viering lees je in muziek in de kerk.

Na de viering

Wordt het een viering zonder eucharistie? Lees dan mis of woorddienst. In Ordofolio staat deze volgorde klaar als je begint met een uitvaartmis; de andere vormen vind je bij liturgie uitvaart maken.

Sluit het boekje af met praktische informatie: waar de begrafenis of crematie plaatsvindt en of er gelegenheid is om te condoleren. Veel families zetten op de laatste pagina een foto of een paar woorden van dank. Het is vaak de pagina die mensen bewaren.

Zo ziet het eruit

Maak het boekje

Deze volgorde staat in Ordofolio voor je klaar. Je vult zelf de namen, teksten en liederen in.

Bronnen

Veelgestelde vragen

Hoe lang duurt een uitvaartmis?

Meestal ongeveer een uur. Een afscheidsviering in een woorddienst, zonder eucharistie, duurt meestal ongeveer drie kwartier.

Wie kiest de lezingen en de muziek?

Meestal de familie, in overleg met de priester. Het evangelie leest de priester of diaken; de familie mag een voorkeur opgeven. De priester heeft het laatste woord over de liturgie.

Waar in de viering past het in memoriam?

Aan het begin of aan het einde van de viering. Dat verschilt per parochie. Overleg met de priester wat bij deze viering past.

Wat is de laatste aanbeveling?

Het afscheid bij de kist aan het einde van de viering. De priester besprenkelt de kist met wijwater en bewierookt haar. Zo neemt de gemeenschap samen afscheid.