Moeder
Een oude vrouw vraagt zich af hoe haar jong gestorven moeder haar straks zal ontvangen; voor de uitvaart van een oma.
Bijgewerkt op
In het kort
- Duur, rustig voorgelezen
- Minder dan een minuut
- Plek in de viering
- Gedicht · Dankdienst voor het leven en AfscheidsbijeenkomstWie: familie, vrienden of voorlezer
Laat wie de viering leidt je keuze vooraf lezen: die heeft het laatste woord.
Moeder naar wier liefde mijn verlangen Sinds mijn kinderjaren heeft geschreid, Ach, hoe zult gij mij zoo straks ontvangen Na den langen scheidingstijd?
Zult gij me aanstonds als uw kind begroeten, Als 'k ontwaken zal uit mijnen dood? Zal ik nederknielen mogen voor Uw voeten Met mijn hoofd in uwen schoot?...
Maar wat dan? Wat zult gij tot mij zeggen, Bij het ver gegons van de engelenschaar, Als ge uw jonge, blanke hand zult leggen Op dit oude, grijze haar?
Jacqueline van der Waals
Waar gaat dit gedicht over?
Een vrouw spreekt haar moeder aan. Die moeder is lang geleden gestorven: al sinds haar kinderjaren verlangt de dochter naar haar liefde. Nu is de dochter zelf oud en grijs, en ze voelt dat haar eigen dood dichtbij is. Ze vraagt zich af hoe het weerzien zal zijn. Zal haar moeder haar meteen als haar kind begroeten? Mag ze knielen en haar hoofd in haar schoot leggen? Het slot is het sterkste beeld: de jonge hand van de moeder op het grijze haar van haar oude dochter.
Het gedicht stelt alleen vragen en geeft geen antwoord. Dat maakt het eerlijk. De hoop op een weerzien is er, maar de dichter weet niet hoe het zal gaan.
Een paar woorden: "geschreid" is gehuild, "scheidingstijd" is de tijd dat ze van elkaar gescheiden waren, "aanstonds" betekent meteen en "gegons" is gezoem, hier van de engelen.
Wanneer past dit gedicht?
Het past bij de uitvaart van een oma of een oude moeder, zeker als zij zelf haar moeder jong verloor. De ik in het gedicht is een oude vrouw; zo klinkt het alsof de overledene zelf vooruitkijkt. Het is gelovig, met engelen en een leven na de dood, maar zonder kerkelijke woorden. Voor een moeder die jonger stierf, past De moeder de vrouw van Nijhoff vaak beter.
Voorlezen
Een kleindochter of dochter leest het vaak voor. Het gedicht bestaat bijna helemaal uit vragen. Laat je stem bij elke vraag een beetje omhoog gaan en neem na de laatste vraag een stilte. Die vraag hoeft geen antwoord.
Over de dichter
Jacqueline van der Waals (1868-1922) was een Nederlandse dichter. Haar eerste bundel verscheen in 1900 onder de schuilnaam Una ex Vocibus. "Moeder" stond in 1922, het jaar waarin ze overleed, in het tijdschrift Onze Eeuw en daarna in haar "Laatste verzen". Wij volgen de tweede druk van die bundel (1923).