Kinder-lijck
Vondels bekende gedicht bij de dood van zijn zoontje Constantijn; voor de uitvaart van een kind.
Konstantijntje, 't saligh kijntje, Cherubijntje, van om hoogh, d'Ydelheden, hier beneden, Uytlacht met een lodderoogh. Moeder, seyt hy, waerom schreyt ghy? Waerom greyt ghy, op mijn lijck? Boven leef ick, boven sweef ick, Engeltje van 't hemelrijck: En ick blinck' er, en ick drinck' er, 't Geen de schincker alles goeds Schenckt de sielen, die daer krielen, Dertel van veel overvloeds. Leer dan reysen, met gepeysen, Na palleysen, uyt het slick Deser werrelt, die soo dwerrelt. Eeuwigh gaet voor oogenblick.
Joost van den Vondel
Waar gaat dit gedicht over?
Joost van den Vondel schreef dit gedicht toen zijn zoontje Constantijn als klein kind overleed. In het gedicht spreekt het kind zelf. Het is nu een engeltje in de hemel en lacht om de drukte van de aarde. Het vraagt zijn moeder waarom zij huilt. Het leeft en zweeft boven en drinkt van alles wat goed is. Aan het eind vraagt het haar om in gedachten mee te reizen naar de hemel, want eeuwig gaat voor een ogenblik.
Een paar oude woorden: "kijntje" is een klein kind, "saligh" betekent gezegend, "lodderoogh" is een slaperig, lief oogje, "greyt" betekent treurt of klaagt, "krielen" is krioelen, "gepeysen" zijn gedachten, "palleysen" zijn paleizen, "slick" is modder en "dwerrelt" betekent draait en tolt. Een "lijck" is een lijk: het gedicht is een lijkdicht, een gedicht bij een overlijden.
Wanneer past dit gedicht?
Het past bij de uitvaart van een baby of jong kind. Het biedt troost vanuit het christelijk geloof, zonder zwaar te worden. Het ritme is licht, bijna als een kinderversje. Kies het als dat beeld van een kind in de hemel bij jullie past.
Voorlezen
Vaak leest een opa, oma, tante of de voorganger het voor. Voor ouders zelf is het vaak te zwaar. Dat mag. Oefen de oude spelling vooraf: "ick" klinkt als ik, "seyt" als zegt en "waerom" als waarom. Voorgelezen duurt het ongeveer drie kwart minuut.
Gedichten voor een uitvaart
- Op de dood van SterreHuygens' sonnet bij de dood van zijn vrouw, die hij Sterre noemde; voor een uitvaart van een partner.
- Wijding aan mijn vaderSonnet van Karel van de Woestijne aan zijn overleden vader; past bij de uitvaart van een vader.
- AfscheidMarsmans gedicht over een stervende die afscheid neemt van huis en geliefde; voor een uitvaart.
- Avondliedekens III ('t Is goed in 't eigen hert te kijken)Nahons avondlied over terugkijken op een dag vol kleine goedheid; stil en troostend bij een uitvaart.
- De moeder de vrouwNijhoffs sonnet over een vrouw op een schip die psalmen zingt; past bij de uitvaart van een moeder.
- De tuinman en de doodEen kort verhalend gedicht over een tuinman die de dood wil ontvluchten; past bij een uitvaart.