Goede Dood
Een ingetogen gedicht van Boutens dat de dood aanspreekt als een zachte, bekende stem; voor een uitvaart.
Goede Dood wiens zuiver pijpen Door 't verstilde leven boort, Die tot glimlach van begrijpen Alle jong en schoon bekoort,
Voor wien kinderen en wijzen Lachend laten boek en spel, Voor wien maar verkleumde grijzen Huivren in hun kille cel, —
Mij is elke dag verloren Die uw lokstem niet verneemt; Want dit land van most en koren Is mij immer schoon en vreemd,
Want nooit beurde ik hier te drinken 't Water dat de ziel verjongt, Of van dichtbij hief te klinken 't Verre wijsje dat gij zongt:
Alle schoon dat de aard kan geven, Blijkt een pad dat tot u voert, En alleen is leven leven Als het tot den dood ontroert.
P.C. Boutens
Waar gaat dit gedicht over?
De dichter spreekt de dood aan als een goede kracht. De dood speelt op een fluit ("pijpen") en dat geluid dringt door het stille leven heen. Jonge en mooie dingen reageren met een glimlach, alleen verkleumde oude mensen worden er bang van.
De dichter zegt dat hij die stem elke dag wil horen. Het leven op aarde vindt hij mooi, maar ook altijd een beetje vreemd. Alles wat mooi is, wijst uiteindelijk naar iets groters. De laatste regels vatten het samen: het leven is pas echt leven als het je raakt tot in de dood.
Een paar oude woorden: "most" is jonge wijn, "beurde" betekent hief op, "huivren" is huiveren en "wien" betekent wie of wiens.
Wanneer past dit gedicht?
Het past bij een uitvaart waar rust en verzoening voorop staan. Bijvoorbeeld bij iemand die oud was en klaar was om te gaan. Het gedicht is niet kerkelijk en niet somber. Het ziet de dood als iets dat bij het leven hoort.
Bij een plotseling of pijnlijk overlijden kan de toon te licht voelen. Lees het dan eerst samen hardop voordat je kiest.
Voorlezen
Een familielid, een vriend of de voorganger leest het meestal voor. Let op de lange zinnen: de eerste twee strofen vormen samen één zin. Adem daar niet halverwege. Rustig voorgelezen duurt het ongeveer een minuut.
Gedichten voor een uitvaart
- Kinder-lijckVondels bekende gedicht bij de dood van zijn zoontje Constantijn; voor de uitvaart van een kind.
- Op de dood van SterreHuygens' sonnet bij de dood van zijn vrouw, die hij Sterre noemde; voor een uitvaart van een partner.
- Wijding aan mijn vaderSonnet van Karel van de Woestijne aan zijn overleden vader; past bij de uitvaart van een vader.
- AfscheidMarsmans gedicht over een stervende die afscheid neemt van huis en geliefde; voor een uitvaart.
- Avondliedekens III ('t Is goed in 't eigen hert te kijken)Nahons avondlied over terugkijken op een dag vol kleine goedheid; stil en troostend bij een uitvaart.
- De moeder de vrouwNijhoffs sonnet over een vrouw op een schip die psalmen zingt; past bij de uitvaart van een moeder.