Vaders Vioolspel
Swarths herinnering aan haar vader die in de schemering viool speelde en te vroeg stierf; voor de uitvaart van een vader.
Bijgewerkt op
In het kort
- Duur, rustig voorgelezen
- Ongeveer anderhalve minuut
- Plek in de viering
- Gedicht · Dankdienst voor het leven en AfscheidsbijeenkomstWie: familie, vrienden of voorlezer
Laat wie de viering leidt je keuze vooraf lezen: die heeft het laatste woord.
Hij speelde viool, in de schemering — En de weemoed doorbeefde mijn kinderziel. En ik voelde mij veilig als hij mij omving En 'k begrijp niet waarom hij zoo vroeg mij ontviel.
O ik danste aan zijn arm als hij bracht mij naar school! Zelfs in regen en storm leek de weg mij niet lang — Waarom moet ik nu droomen van die viool En verlangen zoo droef naar zijn kus op mijn wang?
Ik was nog zóo jong, een zóo argeloos kind! 'k Had zóozeer nog van noode zijn liefde en zijn steun. 'k Riep, toen 'k hém niet meer had: — „Is er géen, die mij mint?” En ik tastte, in het donker, naar d'arm, waar 'k op leun.
Wel waren wij stil, voor elkaar wat schuw. Maar hij had mij gered, eer mijn vrede verging, Uit de greep van het leven, zóo hard, zóo ruw Met zijn zoete viool, in de schemering.
Hélène Swarth
Waar gaat dit gedicht over?
Een dochter denkt terug aan haar vader. In de schemering speelde hij viool, en dan voelde zij zich veilig. Ze danste aan zijn arm als hij haar naar school bracht. Hij stierf toen ze nog jong was, en ze begrijpt nog steeds niet waarom. Na zijn dood riep ze of er niemand meer was die van haar hield. Ze waren allebei stil en wat verlegen met elkaar. Toch gaf hij haar met zijn muziek iets wat haar door een hard leven heen hielp.
Het gedicht staat in "Morgenrood" (1929), een bundel waarin Swarth op latere leeftijd terugkijkt op haar kindertijd en haar jaren als jong meisje. Het is het gedicht van een volwassen vrouw die haar vader nog altijd mist.
Een paar woorden: "doorbeefde" is trilde door, "omving" is omarmde, "ontviel" betekent wegviel (hier: stierf), "argeloos" is onschuldig, "van noode" is nodig en "schuw" is verlegen.
Wanneer past dit gedicht?
Het past bij de uitvaart van een vader die muziek maakte, of van een vader die weinig zei maar er wel was. Het troost ook wie een vader jong verloor: het gemis mag blijven, de herinnering ook. Er komt geen geloof in voor. Voor een opa die heel oud werd, zoek je beter een gedicht over een lang leven in het overzicht van gedichten voor een uitvaart.
Voorlezen
De regels zijn lang en hebben een dansend ritme. Lees ze niet te snel. In de druk van 1929 staan de woorden "O ik danste" zo dicht op elkaar dat ze op één woord lijken. Lees ze als "O, ik danste". Speelt iemand in de familie viool, dan kan na het gedicht een kort stuk muziek klinken.
Over de dichter
Hélène Swarth (1859-1941) werd geboren in Amsterdam en stierf in Velp. Vanaf 1884 publiceerde ze veel dichtbundels. "Morgenrood" verscheen in 1929; uit die uitgave komt de tekst hier.