Naar de inhoud

De volgorde van een rouwdienst

De volgorde van een protestantse rouwdienst, in de kerk en bij het graf, en wat ervan in de liturgie komt. Ook voor reformatorische en evangelische kerken.

Door Steven · Bijgewerkt op

Een protestantse rouwdienst heeft twee plekken: de kerk en het graf of het crematorium. In de kerk volgen de opening met het in memoriam, de schriftlezing met de verkondiging, de gebeden en de uitgeleide. Bij het graf klinken de woorden bij het neerlaten van de kist, het Onze Vader en de zegen. De dienst in de kerk duurt meestal drie kwartier tot een uur. Hieronder zie je elk onderdeel, wie het doet en of het in de liturgie staat. Daarna lees je wat anders gaat in reformatorische kerken en in evangelische gemeenten.

"Naar keuze" betekent dat je het onderdeel uit het boekje kunt laten. Wat er in de dienst gebeurt, bepaalt de familie samen met de voorganger.

Opening

Onderdeel Wie In je boekje
Binnenkomst Organist Naar keuze
Welkom Voorganger of familie Naar keuze
Bemoediging en groet Voorganger Altijd
Gebed van toenadering Voorganger Altijd
Openingslied Iedereen Altijd
In memoriam Familie Naar keuze
Dankwoord Familie Naar keuze
Gebed van de dag Voorganger Naar keuze

De kist wordt de kerk binnengedragen en iedereen staat. De voorganger groet de aanwezigen en opent de dienst met de bemoediging en groet, in veel gemeenten votum en groet genoemd. Na een kort gebed zingt iedereen het openingslied. Dan vertellen familie of vrienden wie de overledene was: het in memoriam. Het dienstboek zet dat aan het begin, voor de lezingen, zodat de verkondiging erop kan ingaan. Een dankwoord van de familie past hier ook, omdat iedereen het in de kerk goed hoort.

Schriftlezing en verkondiging

Onderdeel Wie In je boekje
Schriftlezing Lezer of voorganger Altijd
Lied Iedereen Naar keuze
Tweede schriftlezing Lezer of voorganger Naar keuze
Verkondiging Voorganger Altijd
Lied Iedereen Altijd
Geloofsbelijdenis Iedereen Naar keuze

Vaak gekozen zijn Psalm 23, Psalm 103 en Johannes 14. Meer teksten vind je bij de lezingen voor een uitvaart. De tekst uit de Statenvertaling kun je in het boekje zetten; een andere vertaling plak je zelf in, met de bronvermelding, zoals bijbelteksten in je boekje uitlegt. In de verkondiging, ook prediking of overdenking genoemd, legt de voorganger de lezing uit en spreekt hij woorden van troost. In sommige gemeenten zegt of zingt iedereen daarna de geloofsbelijdenis; dat kan ook bij het graf.

Gebeden en uitgeleide

Onderdeel Wie In je boekje
Dankzegging en voorbede Voorganger Altijd
Uitgeleide Voorganger Altijd
Slotlied Iedereen Altijd

De voorganger dankt voor het leven van de overledene en bidt voor wie achterblijft, met daarna een moment van stilte. Wil de familie zelf gebeden lezen, kijk dan bij de voorbeden voor een uitvaart. Bij de uitgeleide staat iedereen op. De voorganger staat bij de kist en vertrouwt de overledene toe aan God. Terwijl iedereen het slotlied zingt, wordt de kist naar buiten gedragen. Een rouwdienst heeft geen collecte.

Bij het graf of in het crematorium

Onderdeel Wie In je boekje
Woorden bij het graf Voorganger Naar keuze
Onze Vader Iedereen Altijd
Zegen Voorganger Altijd

Bij het graf spreekt de voorganger woorden over de opstanding terwijl de kist wordt neergelaten. Bij een crematie klinken die woorden in de aula, als de kist uit het zicht gaat. Daarna bidt iedereen het Onze Vader en spreekt de voorganger de zegen uit. Volgens het dienstboek is de zegen het laatste woord van de uitvaart en klinkt hij daarom pas hier. Zet dit deel achter in het boekje, zodat de gasten weten wat er bij het graf gebeurt.

Reformatorische kerken: de rouwdienst en het graf

In de Gereformeerde Gemeenten, de Hersteld Hervormde Kerk, de Christelijke Gereformeerde Kerken en gemeenten van de Gereformeerde Bond is de rouwdienst sober. De gemeente zingt psalmen, meestal uit de berijming van 1773, die je vrij mag afdrukken. De predikant leest uit de Bijbel en houdt de rouwpredikatie, vaak over een tekst die de overledene zelf koos. Een in memoriam door de familie is in veel gemeenten niet gebruikelijk; een kort dankwoord kan bij het graf of na afloop. In de Gereformeerde Gemeenten is de rouwdienst geen kerkdienst: de predikant opent met gebed en eindigt met het dankgebed, zonder votum en zegen. In hervormde gemeenten klinken votum en zegen wel. Bij het graf leest de predikant een kort bijbelgedeelte, spreekt hij de geloofsbelijdenis uit en bidt hij het Onze Vader. Er klinkt geen muziek. In het boekje staan de psalmnummers, de tekst voor de prediking en de titels van de onderdelen.

Evangelische gemeenten: dankdienst voor het leven

In een evangelische gemeente, pinkstergemeente of baptistengemeente heet het afscheid vaak dankdienst voor het leven. De dienst opent met welkom, gebed en samenzang, vaak liederen uit de bundel Opwekking. Dan vertelt de familie het levensverhaal en delen kinderen, vrienden of mensen uit de gemeente herinneringen, soms met foto's en een lievelingslied. Daarna volgen een bijbellezing, de overdenking met een boodschap van hoop en het dankgebed. Na een dankwoord en een laatste groet bij de kist zingt iedereen het slotlied en spreekt de voorganger de zegen uit. Liedteksten uit de bundel Opwekking mag je alleen afdrukken als de gemeente een licentie heeft, bijvoorbeeld van CCLI. Zet anders alleen de titel en het nummer in het boekje. Lees meer in liedteksten in je boekje.

Van volgorde naar boekje

In Ordofolio staat deze volgorde al klaar als je begint met een rouwdienst in de kerk. Voor een reformatorische kerk is er de begrafenis met rouwdienst, voor een evangelische gemeente de dankdienst voor het leven. Bij elk onderdeel staat een korte uitleg en kies je een lezing, een gebed of een welkomstwoord uit de bibliotheek. Liederen om samen te zingen vind je bij de liederen voor een uitvaart. Hoe je het boekje print, lees je in een boekje printen.

Zo ziet het eruit

Maak het boekje

Deze volgorde staat in Ordofolio voor je klaar. Je vult zelf de namen, teksten en liederen in.

Bronnen

Veelgestelde vragen

Hoe lang duurt een rouwdienst?

Meestal drie kwartier tot een uur in de kerk, daarna de begrafenis of de crematie. Het in memoriam en het aantal liederen bepalen de lengte.

Is een rouwdienst hetzelfde als een uitvaartdienst?

Ja. Het dienstboek van de Protestantse Kerk spreekt van een uitvaartdienst; in veel gemeenten zegt men rouwdienst. In reformatorische kerken hoor je ook rouwsamenkomst. Het is dezelfde dienst.

Waar klinkt de zegen?

Volgens het dienstboek bij het graf of in de aula van het crematorium, als het laatste woord. Eindigt de dienst in de kerk, dan klinkt de zegen daar.

Mag de familie in de dienst spreken?

In de Protestantse Kerk en in evangelische gemeenten is dat gebruikelijk: het in memoriam, een herinnering of een dankwoord. In reformatorische kerken spreekt de familie meestal niet in de dienst, soms wel kort bij het graf. Overleg het met de predikant.

Welke bijbeltekst past bij een rouwdienst?

Vaak gekozen zijn Psalm 23, Psalm 103, Johannes 14 en 1 Korintiërs 15. De predikant preekt soms over een tekst die de overledene zelf koos. Bij de lezingen voor een uitvaart staat bij elke tekst waarom hij past.